De keerzijde van het AIS

Het Automatische Identificatie Systeem (AIS) is niet meer weg te denken uit de binnenvaart. Het voordeel is dan ook evident: een veilig en vlot scheepvaartverkeer. Maar misbruik ligt op de loer: gebruik door onbevoegden en voor andere doeleinden.

Met het AIS is inzichtelijk waar een schip zich bevindt en daarmee ook waar zijn bemanning op een bepaald moment is. Mede omdat in de binnenvaart schip en schipper veelal samenvallen, zijn bepaalde AIS-gegevens persoonsgegevens in de zin van de Wet bescherming persoonsgegevens en de binnenkort in werking tredende Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). Daarmee vallen ze onder de bescherming van die wet en die verordening.

Er bestaan in de binnenvaart zorgen over de bescherming van de privacy en over oneigenlijk gebruik van de AIS-gegevens. AIS-gegevens, waaronder koers en snelheid van het schip, zijn ook interessant voor toezichthouders en opsporingsambtenaren, ook omdat vaak meer informatie wordt gedeeld dan verplicht is, bijvoorbeeld over de lading.

De binnenvaartbranche heeft destijds duidelijk gemaakt graag mee te werken aan invoering van het AIS op voorwaarde dat de gegevens beperkt zijn en de privacy gewaarborgd blijft. Geruststellende woorden klonken toen de zorgen aanhielden, zoals van de toenmalige minister van Verkeer en Waterstaat: AIS-gegevens zouden door Rijkswaterstaat slechts gebruikt worden voor een veilige afwikkeling van het scheepvaartverkeer.

Niet of nauwelijks controle op naleving van de eisen

De werkelijkheid is echter weerbarstiger. Verschillende websites publiceren AIS-gegevens zonder dat duidelijk is of dat mag. Of de instanties die AIS-gegevens wel mogen gebruiken aan de eisen met betrekking tot op de opslag en verwerking ervan voldoende is, is ongewis.
Controle op naleving van de eisen vindt tot op heden niet of nauwelijks plaats. Wat nog ernstiger is: de scheidslijn tussen verkeersmanagement enerzijds en toezicht en handhaving anderzijds is flinterdun (evenals de scheidslijn tussen toezicht en handhaving zelf overigens). Lang niet altijd is duidelijk of op AIS-gegevens gebaseerde acties van Rijkswaterstaat, Inspectie Leefomgeving en Transport, havenmeesters, overige vaarwegbeheerders en politie wel overeenstemmen met het doel van AIS, te weten het waarborgen van een veilig en doeltreffend scheepvaartverkeer.

Dat begint uiteraard al met de bepaling van wat scheepvaartverkeersmanagement nu wel of niet inhoudt. Strikt genomen behoren AIS-gegevens alleen maar te worden gebruikt om het scheepvaartverkeer in goede banen te leiden. Valt daaronder ook het terugfluiten en beboeten van een schip dat blijkens AIS een te hoge snelheid heeft? De verleiding om AIS te gebruiken om strafbare feiten waar te nemen en daartegen handhavend op te treden of te laten optreden, zal in de praktijk erg groot zijn voor bijvoorbeeld een medewerker van het Havenbedrijf, die naast ‘verkeersmanager’ veelal ook toezichthouder én buitengewoon opsporingsambtenaar is. Een deugdelijke wettelijke grondslag daarvoor ontbreekt echter. En als AIS-gegevens al ten behoeve van de opsporing van strafbare feiten worden gebruikt, moet daarom gericht worden verzocht.

Geruststellende woorden volstaan niet meer

Een in mei 2017 uitgebracht rapport bevestigt de problematiek omtrent privacy en het (oneigenlijk) gebruik van AIS-gegevens in de binnenvaart. De minister van Infrastructuur en Waterstaat kan sindsdien niet meer volstaan met geruststellende woorden. Intussen moet u het niet laten gebeuren dat uw AIS-gegevens voor allerlei andere doelen dan een ordentelijk scheepvaartverkeer worden gebruikt. Zeker indien de gegevens de basis vormen voor onderzoek naar of bewijs van een door u gemaakte overtreding is het zaak aan de bel te trekken.

(Dit is een bewerking van mijn bijdrage in TVM Scheepvaart, januari 2018)

 

Over de auteur

peter dam

PETER VAN DAM

Advocaat / partner

Adresgegevens

Kantooradres: 
Rivium Westlaan 46
2909 LD  Capelle aan den IJssel

Postadres: 
Postbus 4043
3006 AA  Rotterdam

+31 (0)10 - 288 8800
+31 (0)10 - 288 8828
mail@damkru.nl

KvK-nummer: 24466931
BTW-nummer: NL 005202280B01

 

Overige gegevens en route

Het kantoor ligt in het bedrijvenpark Rivium (naast de van Brienenoordbrug) te Capelle aan den IJssel. U kunt bij ons op onze eigen parkeerplaats parkeren. 

Routebeschrijving:

Routebeschrijving vanaf Utrecht
Routebeschrijving vanaf Zoetermeer
Routebeschrijving vanaf Breda
Per openbaar vervoer

Downloads

Nieuwsbrief

Stelt u gratis en vrijblijvend algemeen juridisch advies op prijs? Laat hier uw e-mailadres achter en ontvang de periodieke Van Dam & Kruidenier nieuwsbrief: 

Ongeldige invoer